ГЕОГРАФИЯЛЫҚ АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕЛЕР ЗЕРТХАНАСЫ

 

Карагулова

 

 

 

 

 

Зертхана жетекшісі - география ғылымдарының кандидаты,

Қарағұлова Роза Құрманәлиқызы

E-mail: karagulovaroza@mail.ru

 

 

Зертхананың қысқаша тарихы. Зертхананы құрардың алдында уақыт кезеңі әр түрлi зертханалардың еңбектері мен тақырыптарының жиналған картографиялық материалдар зерттеулердiң қандай да бір аралық кезеңiнде өзімен бірге ұсына алмағанында емес, түрлi масштабты карталар жасау, талдау және ұсынысын шығарылғандай етiп карта сенiмдi болғанында География институты қызметiнiң жеке бағытындағы карта-схема көрсеткендей болды. 2003 жылдың бастапқы өз кезеңiнде,  болашақ геоморфология және геоақпараттық картография зертханасының құрамында болатын iргелi ғана емес, халықаралық жобалар бойынша картографиялық жұмыстарды қатарынан орындаған геоақпараттық технологиялар Орталығы жарақтанған техникасының ең соңғы жетiстiгiне сүйенді. Орталық 2006 жылы географиялық ақпараттық жүйелердiң жеке зертханасы болып шықты.

Зерттеулердің негізгі бағыты зертхананың - топографиялық мәлiметтер мен (ДЗМ) дистанциялық зондылау мәлiметтерінің цифрлық (векторлық ) негiзде базаланған, сонымен бiрге инвентарлық, бағалау, болжамдық және кепiлдемелiк түрлi масштабты тақырыптық және мамандандырылған карталарды құрастыру.

Laboratoriya_Geo.Informaz.Sistem-01

Қазіргі кезде зертханада бірыңғай әдістемелер мен келісілген нәтижелердің біріккен басты мақсаттардың айқын туындысы мен көрнекті жүйесі ретінде Қазақстан Республикасының атластық картографиялау тұжырымдамасы жасалды. Көпфункциональді атластар жиынтығында атластық картографияның тұжырымдамасы қалыптасты: Ұлттықта (табиғат, қоғам, экологиялық орта), Аймақтықта (Маңғыстау облысы), Салалықта (төтенше жағдай).

atlas

Мамандары. Зертханада қазіргі кезде 16 қызметкер бар, олардың ішінде экономика ғылымының докторы, 3 география ғылымының кандидаты 1 ғылыми қызметкер,7 кіші ғылыми қызметкер, 3 жетекші инженер және 1 техник жұмыс істейді. Қызметкерлерде ГАЖ-технологиясын қолдануда олардың біліктілігін анықтайтын халықаралық сертификаттар бар.

Даму жетістіктері. Зертхананың негізгі даму бағыттары WEB-сервистер мен сандық таратушы өнімдерді геопортал базасында электронды интерактивтік кешендерді жасау үшін өздерінің жұмыстарындағы геоақпараттық  бағдарламалық кешендерді пайдалану болып табылады. Сондай-ақ (4D) табиғи кешендер мен 3D- үлгілеу және қосымша кешендермен үлгілеуді меңгеруде.

Laboratoriya_Geo.Informaz.Sistem-02

 

Жарияланымдары

  1. Медеу А.А. Теоретико-методологические инструменты экономической оценки водных ресурсов // Вопросы географии и геоэкологии. – 2014. - №3 – С. 24-30.
  2. Медеу А.А. Методика оценки уровня социальной напряженности в условиях трансформации среды жизнеобеспечения // Матер. 1-ой межд. науч. – практ. конф. «Опустынивание центральной Азии: оценка, прогноз, управление», Астана, 25-27 сентября 2014 г. – С. 333-343.
  3. Акиянова Ф.Ж., Аскарова М.А., Искаков Н.А., Медеу А.Р Мальковский И.М., Скоринцева И.Б., Токмагамбетова Р.Ю. Национальный атлас Республики Казахстан – картографическая основа устойчивого развития. // Материалы международной конференции «Национальные атласы в формировании глобального информационного пространства», Украина, Киев. 2012. – С. 4-6.
  4. Токмагамбетова Р.Ю., Маканова А.У. Мероприятия по снижению воздействия опустынивания на демографическую ситуацию Казахстана и их картографирование./ «Гидроэкология и метеорология»,  №4 , 2013. – С.120-130.
  5. Оразбекова К.С., Искалиева Г.М. Использование ГИС технологий для оценки процессов опустынивания Казахстанского Приаралья Материалы 1-ой международной научно-практическойконференции «Опустынивание Центральной Азии: оценка, прогноз, управление» г.Астана, 2014 г.
  6. Оразбекова К.С., Искалиева Г.М. Использование ГИС технологий для оценки процессов опустынивания Казахстанского Приаралья Материалы 1-ой международной научно-практическойконференции «Опустынивание Центральной Азии: оценка, прогноз, управление» г.Астана, 2014 г.
  7. Оразбекова К.С., Толепбаева А. К.Оценка и картографирование экологического состояния окружающей среды на основе ГИС-технологий (на примере Восточно-Казахстанской области)«Современные концепции научных исследований», материалы IV- Международной научной конференции. Евразийский Союз Ученных, ежемесячный научный журнал. – Москва, 2014 г. - №4 (12) – С. 107-110.
  8. Толепбаева А.К., Уразбаева Г.М. Ертіс өзені алабы атмосфералық ауасының күкірт диоксиді шығарындыларымен ластануы (Өскемен қаласының мысалында) // Вестник КазНУ, Серия экологическая. – Алматы, «Қазақ Университеті», 2017. – №3 (52). – С. 76-86.
  9. Sagin, D. Adenova, A. Tolepbayeva & V. Poryadin (2017): Underground water resources in Kazakhstan // International Journal of Environmental Studies, Vol. 74, 2017 – Issue 3. Taylor & Francis (Routledge. P. 386-398 https://doi.org/10.1080/00207233.2017.1288059  IF 0.59
  10. Tolepbayeva A.K., Orazbekova K.S., Karagulova R.K., Nurkisa A.S., Kadirbekova A.A,  J. Lentschke,  Kazova R.A. Modeling the impact of man-made landscapes on the state of the soil // Pollution Research Paper. Vol 37, Issue 3, 2018; Page No.(600-605). IF 0.25 http://www.envirobiotechjournals.com/issue_articles.php?iid=259&jid=4
  11. Tolepbayeva A.K., Adenova D.K., Tanbayeva A.A. Assesment and analysis of the environmental conditions of the valley river Ertis (on the example Oskemen city) // 10th International Conference “Science and Technology” 27-29 October 2018. – P. 27-38
  12. Nyussupova, G., Kenespaeva, L., Karagulova, R., Saginbay, O., Aidarkhanova, G.Socio-demographical indicators of an electronic atlas of socio-demographic development of the regions of the republic of Кazakhstan // International Multidisciplinary Scientific GeoConference Surveying Geology and Mining Ecology Management, SGEM. 2018
  13. Искалиева Г.М., Баспакова Г.Р., Танбаева А.А. Создание базы данных озер Казахстана с использованием ГИС технологий // Материалы ХI Международной научно-практической конференци молодых ученых «Устойчивое развитие: региональные аспекты», Брест, 24-26 апреля 2019 г. – C. 363-366
  14. Tolepbayeva A. K., Tanbayeva A.A., Karagulova R. K. et al. (2020) Estimation of the changes in water area based on the use of archives satellite images of landsat satellites (on the example of the Ertis river). News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of geology and technical sciences. ISSN 2224-5278. Volume 3, №441 (2020). 79 – 87. https://doi.org/10.32014/2020.2518-170X.57
  15. Толепбaевa A.К., Тұмaжaновa С.О., Кaрaгуловa Р.К., Тaнбaевa A.A., Искaлиевa Г. М. Жерді қашықтықтан зондтау негізіндегі ғаламдық деректер базасы: Ертіс өзені жайылмасының мысалында. // Вестник. Серия географическая. «Қазақ университеті», Алматы, 2020. – №2 (57) – C.16-25
  16. Абиева Д.К., Қарағұлова Р.Қ., Аюпов К.А., Толепбаева А.К., Уразбаева Г.М. Анализ пригодности наборов данных глобальных исследований поверхностных вод (Global Surface Water) для изучения динамики площадей озер Казахстана. // «Вопросы географии и геоэкологии» в печати

Техникалық және бағдарламалық қамтамасыз етуі. География институтының географиялық ақпараттық жүйелерi зертханасы қуатты компьютер жабдығымен(соның iшiнде кең қалыпты плоттерлер, сканерлермен)  жабдықталған. ГАЖ iске асыру және өңдеу үшiн - ArcGIS 9.3 қосымша модулдарымен Geostatistical Analyst, Spatial Analyst, 3D-Analyst, ModelBuilder, ArcPress, Publisher лицензиялық бағдарламалық жобаларын қамтамасыз етуге алған. Дистанциялық зондылау деректерін өңдеу үшiн ERDAS 8.7, ENVI 4.0 және  басқаларында арнайы бағдарламалық қамтамасыз етуге болады.